Bir İslam Kurumu Olarak Hisbe

el-Hisbe, Müslümanlar tarafından, toplumu düzünlemek ve davranışların olgunlaşmasını sağlamak için geliştirilmiş bir kurumdur. Hisbe, halkın kanun ve nizamını idare, pazarda doğru davranışı sağlama gayesiyle alıcı ve satıcıları gözetme ve halkı kötü uygulama ve aldatmacadan korumayı içerir. Amaç, halkın hayatını düzenleme, bu tür yüce ahlakın devamını sağlama ve toplumu kötü işçilik, hile, zorbalık, sömürü ve şarlatanlıktan korumaktır. Ünlü İslam bilgini İbn Teymiye, orijinal adı el-Hisbe fil-İslam olan bu eserinin birinci kısmında, İslam ekonomisinin idare mekanizmaları, ilkeleri, telakkisi ve farklı İslam kurumlarının toplumda adalet ve özgürlük hedeflerini geliştirmede nasıl saygın bir rol oynadıklarının önemine işaret etmektedir. İkinci kısım ise, adaletli bir toplumun portresini çizer. Bir İslam toplumu eğer “bırakınız yapsınlar” toplumu değilse, onun işleyişini düzenleyen ve ona ilham veren idealler ve İslam’ın insan hayatına eşsiz yaklaşımı nedir? İmam İbn Teymiye, İslam toplumunun yalnızca felsefi esaslarına değil, aynı zamanda İslami hayat planı içinde inşa olunan ıslah edici ana mekanizmaya da güçlü bir izah getiriyor.